Speak-up and start a conversation
Wat een zwijgcultuur over je organisatie zegt

Mijnwerkers namen vroeger wel een kanarie mee de schachten in. Als het vogeltje onder de grond ineens het loodje legde, betekende dat luchtvergiftiging en werd er onmiddellijk geëvacueerd. In onze tijd zou het ontstaan van een zwijgcultuur een vergelijkbare alarmbel moeten zijn voor een organisatie. Als medewerkers stoppen hun zorgen en suggesties uit te spreken en de gesprekken stokken, ligt het onheil op de loer. Tegen de tijd dat het probleem zich manifesteert, is er geen redden meer aan.

Angst en zwijgen

Een cultuur van zwijgen speelt bijna altijd een rol bij fraudes en misstanden. Enron, Tyco en WorldCom zijn voorbeelden die begin deze eeuw de wereldpers haalden. Het top management van deze bedrijven kon haar wanpraktijken vaak jarenlang ongestoord voortzetten. Bewust angst creëren van angst was daarbij een belangrijk hulpmiddel. Kritische stemmen werden systematisch genegeerd, belachelijk gemaakt, geïntimideerd en, indien nodig, onschadelijk gemaakt door mensen eruit te werken of contracten met partners en leveranciers op te zeggen. Door angst te zaaien krijgen medewerkers al snel het gevoel dat je maar beter je mond kunt houden. ”Sociale besmetting” doet de rest en voor je het weet is de andere kant opkijken het nieuwe normaal.

Topje van de ijsberg

Een zwijgcultuur – ook wel bekend als organizational of corporate silence – komt vaker voor dan we denken. Machtsverhoudingen en sociale druk zetten mensen al snel aan tot meegaandheid. En het hoeft ook niet altijd om ernstige misstanden te gaan. Mensen zwijgen over van alles en nog wat: wat de beste strategie is, welke aanpak goed werkt, welk nieuw idee steun verdient enzovoorts. Met andere woorden, de zwijg-culturen waarover we in de krant lezen, is slechts het topje van de ijsberg.

 

“Corporate silence is een toestand waarin medewerkers zich, ongeacht hun positie, niet uitspreken en er het zwijgen toe doen, en zo relevante kennis opzettelijk achterhouden”

– Morrison & Milliken

 

Afbrokkelende betrokkenheid en samenwerking

Een cultuur van zwijgen is het begin van vele andere kwaden – belabberde samenwerking en werknemers die zich ellendig voelen en mentaal afhaken. De ongewenste gevolgen kunnen variëren van falende producten, stagnerende processen en foute beslissingen tot beschadigde reputaties, geleidelijke neergang en soms inderdaad levensbedreigende crises.

Kop in het zand

Corporate schandalen worden vaak afgedaan als incidenten veroorzaakt door een of enkele kwaadwillenden. De oplossing is dan simpel en pijnloos: haal de rotte appel uit de mand en het leven gaat weer verder. Een kritische analyse van het systeem waarbinnen zulke excessen blijkbaar kunnen ontstaan blijft dan achterwege. Grote kans dat de geschiedenis zich vroeg of laat herhaalt.

Bevorderen van dialoog en feedback

Organisaties doen er goed aan om het risico op het ontstaan van een zwijgcultuur actief te bestrijden. Om te beginnen door interne checks & balances te creëren en door zero-tolerance voor overtredingen van de eigen regels. De meest duurzame aanpak is investeren in een cultuur van openheid, feedback en dialoog.

Briljante eikels

Daarnaast moeten organisaties hun eigen waarden serieus gaan nemen. In een recente blog beschreef ik hoe Netflix het voor elkaar krijgt dat iedereen, ongeacht rang of status positie, leeft naar haar kernwaarden – zoals eerlijkheid en onzelfzuchtigheid. Netflix stelt terecht dat “de werkelijke waarden van de onderneming – anders dan de goed klinkende kernwaarden die we zo vaak aantreffen op websites en in jaarverslagen, tot uitdrukking komen in wie er worden beloond, bevorderd of ontslagen.”

Een sterke cultuur, geworteld in “geloofwaardige” waarden, en een veilige werkomgeving waarin mensen zich durven uit te spreken, zijn de beste waarborgen tegen de grillen van egomaniacs, of het nu om de CEO gaat, een team supervisor of een enkele “briljante eikel” zoals Netflix het nogal plastisch omschrijft.

De kanarie en de kolenmijn

Een vitale organisatie kun je herkennen aan de levendige, authentieke dialoog die je er aantreft. Dat zie je en dat voel je. Dus wanneer je op signalen stuit die wijzen op een patroon van collectieve stilte, denk dan aan de parabel van de kanarie en de kolenmijn.

In mijn volgende blog onderzoek ik hoe een zwijgcultuur ontstaat en hoe je een zwijgcultuur kunt voorkomen of doorbreken.

  • Delen Op

Diensten

Meer verhalen